از صادرات پارتیزانی تا هاب واردات شرق، نقشه جدید تجارت کرمان
تحولات پرشتاب منطقهای و اختلال در برخی مسیرهای سنتی تجارت ، خصوصا مراودات با کشورهای حوزه خلیج فارس و به طور مشخص با امارت متحده ، یک واقعیت مهم را دوباره به فعالان اقتصادی یادآوری کرده است: اقتصادهایی که به یک یا دو مسیر محدود وابسته میشوند، در شرایط بحران بیش از دیگران آسیب میبینند. تجربه سالهای اخیر هم نشان داده که اتکا به مسیرهای محدود، هرچند در کوتاهمدت ممکن است کارآمد به نظر برسد، اما در بلندمدت میتواند به نقطه ضعف تبدیل شود. در چنین شرایطی، بازنگری در نقشه تجارت کشور دیگر یک انتخاب نیست، بلکه به ضرورتی جدی تبدیل شده است.
از نگاه من، استان کرمان با توجه به ظرفیتهای تولیدی گسترده و موقعیت جغرافیایی خاص خود میتواند نقش مهمی در بازطراحی مسیرهای تجارت کشور ایفا کند.
کرمان یکی از قطبهای مهم تولید در حوزههایی مانند صنایع معدنی، فولاد، محصولات کشاورزی و صنایع غذایی است و طبیعی است که تداوم صادرات برای چنین استانی اهمیت حیاتی داشته باشد.
یکی از واقعیتهایی که در سالهای اخیر با آن مواجه بودهایم، وابستگی بخش قابل توجهی از صادرات کشور به مسیرهای مشخصی در منطقه بوده است. در حالی که تجربه نشان داده بازارهای شرقی ایران، بهویژه افغانستان و پاکستان، ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه تجارت دارند. نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات مرزی، و همچنین انعطاف بیشتر در سازوکارهای مالی و تجاری باعث میشود این بازارها در شرایط خاص بتوانند به عنوان یک سوپاپ اطمینان برای صادرات کشور عمل کنند.
در چنین فضایی شاید لازم باشد نگاه ما به شیوههای صادرات نیز قدری منعطفتر شود یعنی سعی کنیم به سایر گزینه ها از جمله به صادرات پارتیزانی هم فکر کنیم .
مفهومی که گاهی از آن با عنوان صادرات پارتیزانی یاد میشود، در واقع اشاره به مدلی از تجارت چابک و غیرمتمرکز دارد مدلی که در آن صادرات صرفاً متکی به چند مسیر بزرگ و رسمی نیست، بلکه از طریق شبکهای متنوع از مسیرها، شرکتها و شرکای تجاری انجام میشود. در این مدل، محمولهها میتوانند در مقیاسهای کوچکتر و از مسیرهای مختلف حرکت کنند، شبکههای محلی و منطقهای نقش پررنگتری پیدا میکنند و روشهای تسویه مالی نیز انعطاف بیشتری دارند.
چنین رویکردی کمک میکند که حتی در شرایط محدودیت، جریان تجارت کاملاً متوقف نشود.
اما موضوع فقط به صادرات محدود نمیشود. اگر به تصویر بزرگتر اقتصاد نگاه کنیم، مسئله تأمین پایدار برخی کالاهای پایه صنعتی نیز اهمیت بالایی دارد. در شرایطی که ممکن است بخشی از زیرساختهای تولیدی کشور دچار اختلال شود، ایجاد مسیرهای مطمئن برای واردات برخی مواد اولیه و محصولات صنعتی اهمیت دوچندان پیدا میکند.
در این میان، مسیر شرق کشور میتواند نقش قابل توجهی ایفا کند. دسترسی به کریدورهای تجاری که از چین آغاز میشوند و از طریق پاکستان به منطقه میرسند، این امکان را فراهم میکند که بخشی از نیازهای وارداتی کشور نیز از این مسیر تأمین شود.
با توجه به موقعیت جغرافیایی استان کرمان و نزدیکی آن به این محورهای تجاری، کرمان میتواند به یکی از نقاط مهم تجمیع، لجستیک و توزیع کالا در شرق کشور تبدیل شود.
به بیان سادهتر، همانطور که کرمان میتواند در شرایط خاص به حفظ و استمرار صادرات کشور کمک کند، این استان ظرفیت آن را دارد که در تأمین و توزیع برخی کالاهای وارداتی نیز نقش مؤثری ایفا کند. چنین نگاهی در نهایت میتواند کرمان را به یکی از مراکز راهبردی لجستیک و تجارت در محور شرقی ایران تبدیل کند
نقشی که نهتنها برای اقتصاد استان، بلکه برای تابآوری اقتصادی کشور نیز اهمیت قابل توجهی خواهد داشت.
امیدفدایی
دبیر انجمن صادرکننندگان استان کرمان ونایب رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی کرمان
پاسخها